Loading

50-lecie produkcji wagonów osobowych w Zakladach H.Cegielski

Trakcja i Wagony nr 1/1979

W 1928 roku Zaklady H. Cegielski w Poznaniu, produkujace od 1922 roku wagony towarowe, podjely budowe 4-osiowych wagonów osobowych z metalowym pudlem i w listopadzie tego roku dostarczyly Polskim Kolejom Panstwowym pierwszy wagon osobowy 3 klasy serii Chxz.

W latach 1928-1939 Zaklady H. Ciegielski zbudowaly dla PKP 200 wagonów osobowych 3 klasy serii Chxz (70 sztuk) i Chrz (130 wagonów w latach 1930-1938), 35 wagonów turystycznych serii Churz (w latach 1934 i 1939), 5 wagonów pocztowych serii Gmx (w 1928 roku) oraz 34 wagony doczepne i sterownicze do elektrycznych zespolów trakcyjnych dla warszawskiego wezla kolejowego (w 1936 roku).

Wagony osobowe i turystyczne mialy po 80 miejsc do siedzenia w przedzialach i po 9 miejsc w korytarzach. Masa wlasna wagonu osobowego wynosila 45 t, a wagonu turystycznego - 47,35 t. Dlugosc pudla wagonów obydwóch typów wynosila 20,72 m, rozstaw miedzy czopami wózków - 14,6 m, a rozstaw osi w wózkach - 2,15 m.
W latach 1931-1939 Zaklady H. Cegielski produkowaly takze dla PKP wagony motorowe - poczatkowo z napedem parowym typu Clayton, a nastepnie spalinowym.

Po przerwie wojennej produkcja wagonów osobowych zostala wznowiona w 1946 roku - w setna rocznice powstania Zakladów H. Cegielski - zbudowaniem 2 wagonów osobowych przedzialowach 3 klasy typu 23W serii Chxz (rys. 1) z pudlami calkowicie spawanymi, o masie wlasnej 35 t (o 10 t lzejszych od wagonów budowanych w latach 1928-1938). Zaklady Przemyslu Metalowego H. Cegielski zbudowaly dla PKP 486 tych wagonów w latach 1946-1950.

Konstrukcje podwozia wagonu typu 23W wykorzystano w budowie wagonów sypialnych typu 11A, 12A i 13A, których Zaklady H. Cegielski zbudowaly dla PKP 25 w latach 1948-1950. W 1954 roku zbudowano prototyp wagonu sypialnego 14A (rys. 2), których seryjna produkcje przejela Fabryka Wagonów "Pafawag".

W latach 1954-1957 Zaklady H. Cegielski zbudowaly dla PKP 182 wagony bagazowe typu 1F, 2F i 3F (rys. 3).

Po 6-letniej przerwie w dostawie wagonów osobowych dla PKP, wypelnionej produkcja wagonów osobowych typu 52W i 66W dla ZSRR, Zaklady H. Cegielski podjely budowe wagonów typu 43A (rys. 4) dla przewozów podmiejskich. Wagony tego typu i pochodnych 43A/1, 43A/2, 43A/3 i 43A/4 byly produkowane w latach 1957-1962. Nastepnymi odmianami tych wagonów bezprzedzialowych byly wagony typu 101A (rys. 5) - tylko z ogrzewaniem parowym - zbudowane w latach 1962-1964 i wagony typu 102A z ogrzewaniem nawiewnym zasilanym z indywidualnych agregatów opalanych olejem, budowane w latach 1964-1965.

W latach 1964-1965 Zaklady H. Cegielski dostarczyly takze PKP 80 przedzialowych wagonów osobowych 1-2 klasy typu 104A, a w latach 1967-1969 130 wagonów przedzialowych 1 klasy typu 112Ad i 112Af. Dostawe wagonów 104A (rys. 6 i 7) dla PKP wznowiono w 1978 roku liczba 100 wagonów.1*)

Najliczniejsza serie sposród dostarczonych PKP w ostatnich latach wagonów produkcji Zakladów H. Cegielski stanowia wagony osobowe 2 klasy typu 111 A, budowane w latach 1969-1971 i 1977-1978.

W 1969 roku Zaklady H. Cegielski zbudowaly prototypy wagonów osobowych 2 klasy typu 110A z miejscami do lezenia. Dwie serie tych wagonów dostarczono PKP w latach 1971-1973 i 1976-1977.

W 1972 roku Zaklady H. Cegielski zbudowaly prototyp wagonu bufetowego typu 113A, a w latach 1974-1976 serie 230 tych wagonów dla PKP.

W 50-lecie zbudowania pierwszego wagonu osobowego Zaklady Przemyslu Metalowego H. Cegielski dostarczaja PKP wagony osobowe 1 klasy typu 112A.

Od 1950 roku Zaklady H. Cegielski buduja wagony osobowe nie tylko dla PKP, ale i na eksport - do ZSRR, Iraku, Grecji i Maroka.

W latach szescdziesiatych Fabryka Wagonów Zakladów H. Cegielski zbudowala, nawiazujac do tradycji lat miedzywojennych, serie wagonów spalinowych typu 5M. Po wybudowaniu w latach 1967-1968 prototypów lokomotyw spalinowych serii SP45 budowano je w latach 1970-1975, a nastepnie lokomotywy SU46 i SP47. W 1977 roku Fabryka Lokomotyw i Wagonów zbudowala pierwsze lokomotywy elektryczne BoBo+BoBo serii ET41 2*).

50 rocznice zbudowania pierwszego wagonu osobowego Zaklady Przemyslu Metalowego H. Cegielski uczcily w dniu 20 pazdziernika 1978 roku sympozjum pt.: "50 lat produkcji wagonów pasazerskich w HCP" i uroczystym spotkaniem uczestników sympozjum z czlonkami Konferencji Samorzadu Robotniczego Fabryki Lokomotyw i Wagonów oraz - w nastepnym dniu - pokazowa próbna jazda pojazdów szynowych produkcji Zakladów.
W czasie sympozjum wygloszono referaty:
1) inz. Józef Kotewicz -"Rozwój konstrukcji wagonów",
2) mgr inz. Ryszard Kuzora -"Rozwój metod wytwarzania wagonów osobowych w Fabryce Lokomotyw i Wagonów HCP",
3) mgr inz. Jerzy Samek -"Zastosowanie tworzyw sztucznych w budowie taboru kolejowego".

Podczas uroczystego spotkania w Fabryce Lokomotyw i Wagonów Zakladów Przemyslu Metalowego H. Cegielski, w którym wzieli miedzy innymi udzial przedstawiciele Ministerstwa Komunikacji - naczelni dyrektorzy Dyrekcji Trakcji i Dyrekcji Wagonów - Janusz Skoniecki i Stefan Krychniak, odczytano list gratulacyjny Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Komunikacji Janusza Kaminskiego.

Zasluzeni pracownicy Zakladów zostali wyróznieni przez Ministra Komunikacji odznakami "Za zaslugi dla transportu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej". Wladze miejskie wyróznily liczna grupe pracowników odznakami za zaslugi dla Poznania.

Odznaka "Za zaslugi dla transportu PRL" udekorowano 11 pracowników Zakladów: Edwarda Idziaka - naczelnego dyrektora ZPM H. Cegielski, Ryszarda Gotza - dyrektora technicznego, Józefa Kotewicza - glównego inzyniera Fabryki Lokomotyw i Wagonów (zlotymi), Witolda Mikorzewskiego - kierownika Fabryki Lokomotyw i Wagonów, Franciszka Szymanskiego - szefa produkcji Fabryki, Miroslawa Mielnika - kierownika biura konstrukcyjnego Fabryki, Stefana Wardeckiego - kierownika sekcji w biurze konstrukcyjnym Fabryki - (srebrnymi) oraz Stanislawa Heimana, Edwarda Jakubowskiego, Tadeusza Moczulskiego i Kazimierza Wilczka (brazowymi). Dekoracji dokonal w imieniu Ministra Komunikacji naczelny dyrektor Dyrekcji Wagonów.

S.K.

Rys. 1. Wagon osobowy typu 23W

 

Rys. 2. Wagon sypialny typu 14A

 

Rys. 3. Wagon bagazowy tpu 3F

 

Rys. 4. Wagon typu 43A

 

Rys. 5. Wagon typu 101A

 

Rys. 6. Wagon typu 104Af

 

Rys. 7. Przedzial 1 klasy w wagonie typu 104Af


1*) Kotewicz J., Wardecki S.: Wagon osobowy typu 104Af z przedzialami 1i2 klasy. "Trakcja i Wagony" 9/1978
2*) Galazka W.: Lokomotywa elektryczna serii ET41. "Trakcja i Wagony" 4/1978