Loading

Z działalności normalizacyjnej w 1980 roku

Mieczysław Mikołajewski technolog w Dziale Normalizacji w COBiRTK w Warszawie

"Trakcja i Wagony" nr3/1981

 UKD:006(438)BN"1980":[061.6:656.2]

Centralny Ośrodek Badań i Rozwoju Techniki Kolejnictwa, przy współpracy z Centralnym Biurem Konstrukcyjnym PKP w Poznaniu opracował w 1980 roku 48 projektów norm PN i BN z zakresu trakcji elektrycznej, wagonów oraz .przewozów kolejowych.
Minister Komunikacji z podanej liczby opracowanych projektów norm ustanowił w 1980 roiku 38 norm branżowych BN. Pozostałe 10 projektów norm zostało uzgodnione z zainteresowanymi instytucjami i przesłane do ustanowienia do MK.
Należy jeszcze dodać, że 9 projektów norm, to nowe opracowania, natomiast 39 projektów norm jest nowelizacją norm już istniejących.
Opracowane przez COBiRTK normy dotyczą następujących tematów kolejowych:
- napisy i znaki na taborze kolejowym- 31 norm
- sieć trakcyjna kolejowa - 6 norm
- instalacje elektryczne w taborze kolejowym - 6 norm
- badania nieniszczące części trakcyjnych silników spalinowych - 2 normy
- kontenerowy system transportowy - 2 normy
-znaki obrazkowe dla podróżnych na stacjach - 1 norma.

 

W niniejszym artykule omówiono normy z czterech pierwszych dziedzin wyszczególnionych powyżej, a dotyczących trakcji i wagonow.

Normy na napisy i znaki na taborze kolejowym

. W zakresie napisów i znaków obrazkowych oraz wytycznych ich zastosowania i rozmieszczenia w produkowanym i naprawianym taborze kolejowym obowiązywały do końca 1980 r. cztery, niżej wymienione, normy branżowe:
1. BN-74/3500-05 "Znaki informacyjne na stacjach kolejowych i w taborze kolejowym dla ruchu osobowego"
2. BN-74/3500-06 "Tabor kolejowy. Lokomotywy. Napisy i znaki"
3. BN-74/3500-08 "Tabor kolejowy. Wagony towarowe. Napisy i znaki"
4. BN-76/3500-09 "Tabor kolejowy. Wagony osobowe, motorowe oraz zespoły trakcyjne. Napisy i znaki"
Powyższe normy zostały unieważnione i zastąpione 42 normami arkuszowymi, w tym jedną normą podstawową (BN-79/3500-13 - arkusz 00) oraz 41 normami - arkuszami szczegółowymi.
W 1979 roku z grupy -42 norm zostało ustanowionych 11 norm, a mianowicie:
norma podstawowa
- BN-79/3500 - 13 ark. 00 "Tabor kolejowy. Napisy i znaki. Wspólne wymagania"
normy szczegółowe
- BN-79/3500 - 13 ark. od 40 do 48 dotyczą napisów i znaków na wagonach towarowych
- BN-79/3500 - 13 ark. 60 dotyczy znaków obrazkowych na wagonach osobowych i typu osobowego.
Należy jeszcze dodać, że w normie podstawowej podano wykaz wszystkich norm - arkuszy szczegółowych, obejmujących napisy i znaki na taborze kolejowym.
Natomiast w 1980 roku opracowano oraz ustanowiono z ważnością od 01.01.1981 pozostałe 31 arkuszy szczegółowych, których tematykę można podzielić na 4 grupy:
I - wspólny literowy znak kolei oraz wspólne oznaczenia na taborze kolejowym - 12 ark.
II - napisy i znaki na pojazdach trakcyjnych - 9 ark
III - oznaczenia stosowane na wagonach osobowych i tycu osobowego - 9 ark.
IV - rozmieszczenie napisów i znaków na taborze kolejowym - 1 ark.
Normy na wspólny literowy znak kolei oraz wspólne oznaczenia na taborze kolejowym przedstawia tablica 1; tablica 2 podaje normy na napisy i znaki na pojazdach trakcyjnych, a tablica 3 - normy na oznaczenia na wagonach osobowych i typu osobowego.

Tablica 1

Lp. Numer normy Tytuł normy Numer normy poprzedniej
1 BN-80/3500-13.01 Napisy i znaki. Wspólny literowy znak kolei BN-74/3500-06
BN-78/3500-09
2 BN-80/3500-13.02 Napisy i znaki. Wspólne oznaczenie ujednoliconego kodu wagonów BN-74/3500-08
3 BN-80/3500-13.03 Napisy i znaki. Wspólne oznaczenie klasyfikacyjne i numar inwentarzowy pojazdu BN-74/3500-08
BN-76/3500-09
4 BN-30/3500-13.04 Napisy i znaki. Wspólne oznaczenia okresowych napraw i rewizji pojazdu BN-74/3500-06
BN-74/3500-03
5 BN-80/3500-13.05 Napisy i znaki. Wspólne oznaczenie hamulca pojazdu BN-74/3500-03
BN-74/3500-06
BN-78/3500-08
6 BN-80/3500-13.06 Napisy i znaki. Wspólne oznaczenie pojazdów spełniających przepisy PPW (R38) BN-74/3500-08
BN-76/3500-00
7 BN-80/3500-13.07 Napisy i znaki. Wspólne oznaczenie miejsc podparcia przy podnoszeniu pojazdu BN-74/3500-06
BN-74/3500-08
BN-76/3500-09
8 BN-80/3500-13.08 Napisy i znaki. Wspólne oznaczenie pojazdów spełniających przepisy UIC BN-74/3500-06
BN-74/3500-08
BN-76/3500-09
9 BN-80/3500-13.09 Napisy i znaki. Wspólne oznaczenie długości pojazdu i rozstawu osi skrajnych BN-74/3500-06
BN-74/3500-08
BN-76/3500-09
10 BN-80/3500-13.10 Napisy i znaki. Wspólne oznaczenie wytrzymałości sprzęgu śrubowego na rozciąganie BN-74/3500-06
BN-74/3500-08
BN-76/3500-09
11 BN-80/3500-13.11 Napisy i znaki. Wspólne oznaczenia tabliczki zastępczej stosowanej do pojazdów nie posiadających tabliczki firmowej BN-76/3500-09
12 BN-80/3500-13.12 Napisy i znaki. Wspólne oznaczenie przesuwności osi i zakazu kursowania po torach o promieniu, 130 m oraz przestawności zestawów kołowych BN-74/3500-08
BN-76/3500-09

Tablica 2

L.p. Numer normy Tytuł normy Numer normy poprzedniej
1 BN-80/3500-13.20 Napisy i znaki. Pojazdy trakcyjne. Znaki umieszczone na zewnątrz BN-74/3500-06
2 BN-80/3500-13.21 Napisy i znaki. Pojazdy trakcyjne. Znaki umieszczone wewnątrz kabiny maszynisty BN-74/3500-06
BN-76/3500-09
3 DN-80/3S00-13.22 Napisy i znaki. Pojazdy trakcyjne. Znaki na urządzeniach sterujących BN-74/3500-06
BN-76/3500-08
4 BN-80/3500-13.23 Napisy i znaki. Pojazdy trakcyjne. Znaki na przyrządach pomiarowych, na połącznikach i przełącznikach BN-74/3500-06
5 BN-80/3500-13.24 Napisy i znaki. Pojazdy trakcyjne. Wskaźniki i lampy kontrolne urządzeń zabezpieczających BN-74/3500-06
6 BN-80/3500-13.25 Napisy i znaki. Pojazdy trakcyjne. Znaki na zbiornikach, kurkach odcinających i spustowych BN-74/3500-06
7 BN-80/3500-13.26 Napisy i znaki. Pojazdy trakcyjne. Znaki na wlewkach, wsypach i zaciskach BN-74/3500-06
8 BN-80/3500-13.27 Napisy i znaki. Pojazdy trakcyjne. Znaki przeciwpożarowe BN-74/3500-06
9 BN-80/3500-13.28 Napisy i znaki. Pojazdy trakcyjne. Znaki na szafkach inwentarzowych, części zapasowych i środków sygnałowych BN-74/3500-06

Tablica 3

L.p. Numer normy Tytuł normy Numer normy poprzedniej
1 BN-80/3500-13.61 Napisy i znaki. Wagony osobowe i typu osobowego. Oznaczenie rodzaju klasy BN-76/3500-09
2 BN-80/3500-13.62 Napisy i znaki. Wagony osobowe i typu osobowego. Oznaczenia różne umieszczane na zewnątrz BN-76/3500-09
3 BN-80/3500-13.63 Napisy i znaki. Wagony osobowe i typu osobowego. Oznaczenia na wagonach spełniających przepisy RIC BN-76/3500-09
4 BN-80/3500-13.64 Napisy i znaki. Wagony osobowe i typu osobowego. Oznaczenie na wagonach z przewodem lub urządzeniami ogrzewczymi BN-76/3500-09
5 BN-80/3500-13.65 Napisy i znaki. Wagony osobowe i typu osobowego. Oznaczenie na wagonach z urządzeniami głośnikowymi BN-76/3500-09
6 BN-80/3500-13.66 Napisy i maki. Wagony osobowe i typu osobowego. Oznaczenie masy własnej w tonach wraz z 50% zapasem wody i liczby miejsc siedzących BN-76/3500-09
7 BN-80/35S0-13.67 Napisy i znaki. Wagony osobowe i typu osobowego. Oznaczenia wagonów pocztowych i pocztowo-bagażowych BN-76/3500-09
8 BN-80/3500-13.68 Napisy i znaki. Wagony osobowe i typu osobowego. Oznaczenia na wagonach WARS-u BN-76/3500-09
9 BN-80/3500-13.69 Napisy i znaki. Wagony osobowe i typu osobowego. Oznaczenia umieszczone wewnątrz wagonów BN-76/3500-09

Podstawowa treść arkuszy szczegółowych została ujęta w formie tablic obejmujących:
- numer napisu lub znaku
- nazwę lub znaczenie napisu, lub znaku
- wzór napisu lub znaku
- wykonanie napisu lub znaku
- barwy napisu lub znaku i tła
- wytyczne zastosowania i rozmieszczenia napisu lub znaku.

Norma na rozmieszczenia napisów i znaków na taborze kolejowym

Cały temat ujęto w jednym arkuszu BN-80/ /3500-13.80 - ,,Napisy i znaki. Rozmieszczenie". Poprzednio temat ten znajdował się aż w 3 normach, a mianowicie: BN-74/3500-06, BN-74/3500-08 i BN-76/3500-09. Arkusz ma 3 rozdziały: "Wstęp", "Rozmieszczenie podstawowych napisów i znaków na zewnątrz pojazdów", "Rozmieszczenie napisów i znaków wewnątrz pojazdów" oraz ..Informacje dodatkowe".
Rozdział 1 podaje przedmiot normy, którym jest rozmieszczenie napisów i znaków na taborze kolejowym.
Rozdział 2, podzielony na 3 zasadnicze punkty, podaje:
- rozmieszczenie podstawowych napisów i znaków na zewnątrz lokomotyw
- rozmieszczenie podstawowych napisów i znaków na zewnątrz wagonów osobowych i typu osobowego
- rozmieszczenie podstawowych napisów i znaków na zewnątrz wagonów towarowych.

Na rysunkach pokazano rozmieszczenie podstawowych napisów i znaków odpowiednio ponumerowanych, w poszczególnych typach taboru.
Związane z rysunkami tablice określają, w którym arkuszu szczegółowym i pod jaką pozycją występują poszczególne napisy i znaki.
Rozdział 3 omawia rozmieszczenie napisów i znaków wewnątrz pojazdów szynowych. Podstawowa treść rozdziału jest zawarta w tablicy, której kolumny podają:
- numer napisu lub znaku
- występowanie znaku w BN-79/3500-13.60
- nazwę napisu lub znaku
- zastosowanie i rozmieszczenie napisów i znaków.
Arkusz uzupełniają "Informacje dodatkowe" zawierające obszerne zestawienie norm i dokumentów związanych. Należy jeszcze dodać, że we wszystkich arkuszach norm na napisy i znaki na taborze kolejowym powołano się na odpowiednie przepisy oraz dokumenty międzynarodowe z tego zakresu, jak: karty UIC, przepisy RIV, RIC i OSŻD.

Normy dotyczące kolejowej sieci trakcyjnej

W 1980 roku opracowano i ustanowiono 6 norm dotyczących osprzętu i kolejowej sieci trakcyjnej. Przedmiotem norm wymienionych w tablicy 4 są różne części osprzętu i sieci trakcyjnej, przy czym pięć pierwszych jest nowelizacją norm dotychczasowych, a pozostała, ostatnia jest normą nową.
Wszystkie te normy ustalają konstrukcję części osprzętu i sieci trakcyjnej, ich wymiary, rodzaje użytych materiałów, masę części oraz wymagania dotyczące ich wykończenia. Dla norm podanych w pozycjach 1, 2, 3 16 (tabl. 4) pozostałe wymagania, badania i rodzaje opakowania określa norma BN-75/9317-56 "Sieć trakcyjna kolejowa. Osprzęt. Ogólne wymagania i badania". Należy dodać, że normy BN-80/9317-105 i BN-80/9317-106 na odłączniki są normami pełnymi i zawierają rozdziały: "Wstęp", "Oznaczenia", "Wymagania", "Pakowanie, przechowywanie i transport" oraz "Badania".

Normy na instalacje elektryczne w taborze kolejowym

W 1980 roku opracowano 6 projektów norm na instalacje elektryczne w taborze kolejowym; w tym - 2 projekty norm na ogrzewanie elektryczne i 4 projekty norm na instalację elektryczną zasilania.

Normy na ogrzewanie elektryczne

Omawiane zagadnienie reguluje obecnie norma BN-71/3512-09 "Tabor kolejowy. Instalacja elektryczna ogrzewania. Ogólne wymagania i badania, która zostanie unieważniona po zatwierdzeniu nowo opracowanego projektu normy BN-81/3512-09 - arkusz 00 "Tabor kolejowy. Ogrzewanie elektryczne. Ogólne wymagania i badania". Podstawowym zadaniem nowelizacji normy BN-71/3512-09 jest zachowanie pełnej zgodności postanowień normy z wymaganiami najnowszego wydania karty UIC--553, wydanie IV z dnia 01.01.1979 r" oraz wyłączenie do oddzielnych norm na instalacje elektryczne zasilania niektórych postanowień dotyczących głównego przewodu ogrzewania elektrycznego.

Tablica 4

Lp. Numer normy Tytuł normy Data obowiązywania normy Numer normy poprzedniej Istotne zmiany w stosunku do normy poprzedniej
1 BN-80/9317-14 Sieć trakcyjna kolejowa. Osprzęt. Podkładka odginana. 1 01.1982 r. BN-65/9317-14 Zmniejszono wysokość podkładki
2 BN-80/9317-25 Sieć trakcyjna kolejowa. Uchwyty podwieszeniowe do lin. 1.01.1982 r. BN-66/9317-25 Dodano nową odmianę uchwytu
3 BN-80/S317-31 Sieć trakcyjna kolejowa. Zacisk szynowy. 1.01.1982 r. BN-66/9317-31 Zastosowano znormalizowaną śrubę hakową w miejsce śruby o specjalnej konstrukcji
4 BN-80/9317-105 Sieć trakcyjna kolejowa. Odłącznik. 1.01.1982 r. BN-75/9317-105 Przekonstruowano podstawę odłącznika
5 BN-80/9317-106 Sieć trakcyjna kolejowa. Odłącznik ze stykiem uszyniającym. 1.01.1982 r. BN-75/9317-108 Ujednolicono konstrukcję styku stałego nr cz. 4, zmieniono rodzaj podkładki nr cz. 23 oraz przekonstruowano podstawę odłącznika
6 BN-80/9317-124 Sieć trakcyjna kolejowa. Osprzęt. Uchwyt mocujący do ukośnika rurowego. 1.01.1982 r.   -   -

Przedmiotem arkusza 00 projektu normy BN-81/3512-09 są ogólne wymagania i badania dotyczące ogrzewania elektrycznego wagonów osobowych oraz przedziałów pasażerskich pojazdów trakcyjnych.
W treści normy ujętej w 3 rozdziałach ("Wstęp", "Wymagania" i "Badania") podano m.in.:
w rozdziale "Wstęp"
- określenia stosowane w ogrzewaniu elektrycznym
w rozdziale "Wymagania" podano m.in. wymagania dotyczące:
- systemów ogrzewania
- urządzeń ogrzewczych
- regulacji ogrzewania, rezystancji izolacji
- wytrzymałości elektrycznej izolacji
- schematu ideowego, instrukcji obsługi i napisów
- obwodu grzejnego i urządzenia ogrzewczego wagonu
- wymagania dodatkowe dotyczące:
- wagonów osobowych typu Z
- nawiewnego systemu ogrzewania
- wagonów kuszetek;
w rozdziale "Badania" podano m.in.:
- program badań (badania pełne i niepełne)
- zakres badań
- liczbę badanych pojazdów
- opis badań
- sprawdzanie poszczególnych wymagań podanych w rozdziale "Wymagania",
- próbę ogrzewania;
w "Informacjach dodatkowych" podano istotne zmiany w nowej normie w stosunku do normy BN-71/3512-09 stwierdzając, że:
- odnośnie pojazdów trakcyjnych ograniczono się do wymagań dotyczących instalacja elektrycznej ogrzewania przedziałów pasażerskich
- przeniesiono do oddzielnych norm na zasilanie niektóre wymagania odnośnie instalacji elektrycznych głównego przewodu ogrzewania elektrycznego
- poszerzono zakres wymagań o postanowienia karty UIC-553, wydanie IV zdn. 01.01.1979 r.

W "Informacjach" podano również krajowe normy związane oraz dokumenty międzynarodowe, którymi są karty UIC-553 i 567-2. Opisana norma - arkusz 00 jest normą podstawową w dziedzinie ogrzewania elektrycznego w taborze kolejowym, którą uzupełnią arkusze szczegółowe.
W 1980 roku opracowano pierwszy arkusz normy szczegółowej, którym jest BN-81/3512--09 - arkusz 01 pt. "Ogrzewanie elektryczne. Klimatyzacja. Wymagania". Przedmiotem tej normy są wymagania dotyczące klimatyzacji wagonów osobowych i przedziałów pasażerskich pojazdów trakcyjnych. Natomiast wymagania ogólne ujmuje BN-81/3512-09 - arkusz 00.

W normie podano określenia dla:
- urządzenia klimatyzacyjnego
- temperatury wewnętrznej
- temperatury zewnętrznej.

Ujęte w normie wymagania dotyczą m.in.:
- urządzeń regulacyjnych i nastawczych
- włączania i wyłączania urządzeń klimatyzacyjnych
- temperatury wewnętrznej w przedziałach pasażerskich i wilgotności powietrza w tych pomieszczeniach, które zilustrowano wykresami
- temperatury w korytarzu bocznym i przedsionkach wagonu podczas chłodzenia
- klimatyzacji w WC
- chłodzenia powietrza w wagonach kuszetkach.
W normie podano również dodatkowe wymagania dotyczące wagonów osobowych typu Z.

Normy na instalację elektryczną zasilania

W 1980 roku na instalację elektryczną zasilania wagonów opracowano 4 projekty norm branżowych arkuszowych. Normą podstawo vą w tym zakresie jest opracowany w 1980 roku projekt normy BN-81/3512-12 - arkusz 00 pt. "Wagony. Instalacje elektryczne zasilania. Ogólne wymagania".
Przedmiotem tego projektu normy są ogólne wymagania instalacji elektrycznych zasilania napięciami od 24 do 120 V prądu stałego, 220/380 V, 50 Hz prądu przemiennego trójfazowego i od 1000 do 3000 V prądu stałego i przemiennego jednofazowego wagonów osobowych, typu osobowego oraz towarowych kursujących w pociągach pasażerskich.
Zasadnicza treść projektu normy jest zawarta w rozdziale "Wymagania", podzielonym na punkty dotyczące m.in.:
- zasilania instalacji elektrycznych wagonów osobowych i typu osobowego oraz wagonów towarowych
- instalacji elektrycznych zasilanych napięciami określonymi w przedmiocie normy
- zasilania odbiorników z układu centralnego
- zakłóceń radioelektrycznych
:- zabezpieczenia przed porażeniem prądem elektrycznym oraz zabezpieczenia przeciwpożarowego
- odporności aparatów, urządzeń i przewodów na warunki środowiskowe
- tablic i szaf rozdzielczych
- orurowania, kanałów i części zapasowych
- instrukcji, schematów i opisów.

"Informacje dodatkowe" do normy zawierają wykaz norm-arkuszy szczegółowych z tego tematu oraz obszerne zestawienie norm i dokumentów związanych.
W "Informacjach" stwierdzono również zgodność omawianej normy z kartami UIC-550 i 567-2.
Równolegle z opracowaniem projektu normy podstawowej na instalacje elektryczne zasilania wagonów BN-80/3512-12 - arkusz 00 opracowano w 1980 roku 3 projekty arkuszy - lorm szczegółowych z tego zakresu. Są to:
- BN-81/3512-12 - arkusz 01 "Instalacja elektryczna zasilania napięciem 1000-3000 V. Wymagania"
- BN-81/3512-12 - arkusz 02 "Instalacja elektryczna zasilania napięciem 220/380 V, 50 Hz, Wymagania"
- BN-81/3512-12 - arkusz 03 "Instalacja e-lektryczna zasilania napięciem 380 V, 50 Hz wagonów chłodni agregatowych. Wymagania".

Wymienione arkusze mają podobny układ i zróżnicowaną treść, uzależnioną od typu i wielkości napięcia w instalacjach zasilania oraz zakresu normy.
Przedmiotem projektu normy BN-81/3512--12 - arkusz 01 są wymagania dotyczące instalacji elektrycznej zasilania napięciem 1000-r--=-3000 V prądu stałego i przemiennego wagonów osobowych i typu osobowego oraz wagonów towarowych kursujących w pociągach pasażerskich.
. W projekcie podano określenia na instalacje elektryczne zasilania dla poszczególnych rodzajów wagonów oraz na urządzenia odbiorcze, wybiorczo-przełączające i zasilania aparatury. Poszczególne punkty rozdziału "Wymagania" dotyczą m.in.:
- dopuszczalnych wahań napięć zasilania
- urządzeń wybiorczo-przełączających
- aparatury rozdzielczej
- elektrycznych sprzęgników przewodu głównego
- przewodów
- przekształtnika centralnego
- ochrony przed porażeniem prądem.

W "Informacjach dodatkowych" podano obszerny wykaz norm i dokumentów związanych oraz dokumentów międzynarodowych (karty UIC-550 i 552).
Przedmiotem projektu normy BN-81/3512--12 - arkusz 02 są wymagania dotyczące instalacji elektrycznej zasilania wagonów kolejowych prądem przemiennym sinusoidalnym o znamionowym napięciu 220/380 V, 50 Hz. Projekt normy podaje zakres stosowania normy oraz określenia dotyczące m.in. sieci zastępczej, linii własnej sekcyjnej i indywidualnej oraz różnych typów wagonów. Poszczególne punkty rozdziału "Wymagania" dotyczą:
- wagonu indywidualnego
- wagonu sekcyjnego,
- sprzęgników,
-- przyłączy zasilania,
- zasilania wagonów z przyłączy,
- ochrony przed porażeniem prądem.
Wiele wymagań uzupełniono schematami instalacji zasilania. W "Informacjach dodatkowych" do normy podano krajowe oraz międzynarodowe normy związane; w tym - karty UIC-554-1 i 571-3. W "Informacjach" podano ponadto, wskazówki oraz rysunki i schematy dotyczące sprzęgników typu Marelli.
Przedmiotem projektu normy BN-81/3512--12 - arkusz 03 są wymagania dotyczące instalacji elektrycznych zasilania napięciem 380 V, 50 Hz wagonów chłodni agregatowych. W określeniach normy scharakteryzowano: wagon,chłodnię agregatową, wagon siłownię i sekcję wagonową.
Natomiast w rozdziale "Wymagania" podano wymagania dotyczące:
- wagonów chłodni agregatowej,
- sekcji wagonowej,
- przewodu ochrony w linii przelotowej.
Przy wymaganiach dotyczących innych zagadnień powołano się na normy związane, podane w "Informacjach dodatkowych". W "Informacjach" stwierdzono zgodność postanowień omawianej normy z kartą UIC-554-2, wydanie 1 z dnia 01.01.1978 r.
Omówione powyżej trzy projekty norm szczegółowych (arkusze 01, 02 i 03) oraz projekt normy podstawowej, arkusz 00 - uzgodniono z zainteresowanymi jednostkami resortu komunikacji oraz jednostkami obcych resortów i zostały one przyjęte przez Komisję Normalizacyjną przy COBiRTK. Po uzgodnieniu projektów norm przez PKN, MiJ zostaną one przedstawione Ministrowi Komunikacji do u-stanowienia. Należy dodać, że ostatni arkusz norm szczegółowych dotyczący instalacji elektrycznej zasilania - tj. norma BN-81/3512-12 - arkusz 04 pt. "Instalacja elektryczna zasilania napięciem 24-120 V. Wymagania" - zostanie opracowany w 1981 roku.

Normy dotyczące nieniszczących metod badań elementów taboru kolejowego

Zgodnie z opracowanym w COBiRTK programem rozwoju metod badań defektoskopowych na lata 1972-80 opracowano w 1980 roku dwa dalsze projekty norm z tego zakresu, a mianowicie:
- BN-80/1054-04 "Badania nieniszczące. Metoda magnetyczno-proszkowa badania zaworów trakcyjnych silników spalinowych z zapłonem samoczynnym",
- BN-80/1054-05 "Badania nieniszczące. Metoda magnetyczno-proszkowa badania wałków rozrządu trakcyjnych silników spalinowych z zapłonem samoczynnym".

W obu wyżej wymienionych projektach norm podano metodę badań magnetyczno-proszkowa zaworów i wałków rozrządu trakcyjnych silników spalinowych oraz kryteria dotyczące o-kreślenia przydatności tych części do eksploatacji na podstawie położenia, wielkości i rodzaju wykrytych w nich wad.
Zasadnicza treść norm jest zawarta w rozdziale pt. "Badania". W poszczególnych jego punktach podano m.in. wymagania, jakim powinien odpowiadać defektoskop magnetyczny do badania omawianych części oraz jakie należy stosować wzorce porównawcze.
Inne punkty tych projektów dotyczą przygotowania elementów do badań warunków przeciwpożarowych, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz celu i sposobu badań.
Omówione w normach czynności wykonywane przy badaniach zilustrowano rysunkami i fotografiami.
Treść norm uzupełniają "Informacje dodatkowe" zawierające normy związane z zakresu badań nieniszczących materiałów. Należy dodać, że pomocą przy opracowywaniu projektu normy dotyczącej badań magnetycznych wałków rozrządu była opracowana wcześniej w COBiRTK praca nr S-45 pt. "Projekt instrukcji badania wałków rozrządu silnika spalinowego wagonu serii SN61 metodą proszków magnetycznych".
Oba projekty norm zostały uzgodnione z zainteresowanymi instytucjami, a projekt normy BN-81/1054-04 został już ustanowiony przez Ministra Komunikacji i będzie obowiązywać od dnia 1 stycznia 1982 r.